AŞINMA DENEYİ

 

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

 

 

MALZEME BİLİMİ LABORATUARI  II  DENEY RAPORU

 

AŞINMA DENEYİ

 

Prof.Dr.Burkay ALNIPAK

Yrd.Doç.Dr.Can KURNAZ

Arş.Gör. Hüseyin ŞEVİK

 

 

HAZIRLAYAN

YAKUP ÜNALDI

0301.08068

Grup: 8

 

 

 

 

 

 

 

 

© Sakarya 2006

 

 

 

Tanım:

Birbirine sürtünen malzemelerin, sürtünen yüzeylerinde oluşan malzeme kaybına AŞINMA denir.

Sürtünme, Yağlama ve Aşınma konularını inceleyen bilim ve teknoloji dalı. Triboloji sözcüğü eski Yunan dilindeki Tribos (Sürtünme) sözcüğünden türetilmiştir. Türkçe'de Sürtünme bilim adıyla da anılır. Her ne kadar Triboloji'nin en çok makinelerin çalışmasında rol oynadığı düşünülürse de, aslında günlük yaşamımızı her düzeyde etkiler. Otomobil tekerleklerinin aşınması, elbiselerin yıpranması, bıçakların ve diğer keskin aletlerin körleşmesi, bilgisayar sabit disklerinin ömürlerinin kısalması, toprağın erozyona uğraması, metallerin paslanması (korozyon), asfalt sokak ve yolların aşınmaya uğraması gibi Triboloji biliminin kapsamına giren gündelik sorunlar ulusal gelirimize çok büyük bir yük getirmektedirler. İnsanların kaygan bir zeminde dengelerini kaybedip düşmeleri, karlı veya ıslak yollarda arabaların kumandalarını yitirerek kazalara neden olmaları da bu bilim dalının konu alanları içindeki gündelik sorunlardır.

 

Triboji Dalındaki Araştırmalar:

 

Triboloji araştırmaları ve eğitimi genellikle üniversitelerin makine mühendisliği ve metalürji bölümlerinde yapılır. Ayrıca bir çok özel sanayi kurumları ve Araştırma Geliştirme (AR-GE) laboratuvarları da bu konuda incelemeler yapar.

Bu bilimin başlıca ilgi alanları 3 gruba ayrılır:

 

Triboloji dalındaki araştırmalar genellikle sürtünme katsayısının ve aşınma oranlarının belirlenmesi, sürtünmeyi ve aşınmayı etkileyen doğal mekanizmaların bulunması (atmosfer, yük miktarı, hız, vb.), sürtünmeyi ve aşınmayı azaltacak malzemelerin veya makine yağlarının bulunması gibi konuları içerir. Bazı durumlarda sürtünmenin azaltılması değil çoğaltılması da gerekebilir. Örneğin fren malzemelerinin sürtünme katsayılarının yüksek olması tercih edilir.

 

 

Aşınma olayına etki eden faktörlerin çok fazla olması nedeniyle teorik hesaplamalarla elde edilen aşınma miktarları pratikteki aşınma miktarlarıyla tam olarak uyuşmamaktadır. Aşınma olayı tümüyle ortadan kaldırılamamakla birlikte en düşük seviyeye çekilebilir. Bunu sağlayabilmek için aşınma olayını iyi tanımak gerekmektedir.

 

AŞINMA TÜRLERİ:

 

Abrazif Aşınma:

 

Sert bir parçanın yumşak bir parça yüzeyinde oluşturduğu aşınmadır. Abrezif aşınmada sarma olayı beklenmez ve aşınma yumşak parça tükenene kadar şiddetli olmaz. Endüstride, iki yüzey arasına giren sert malzemelerin etkin aşındırmasından istifade edilerek parlatma ve taşlama işlemleri gerçekleştirilir. Abrezif aşınma iyi parlatılmış ve sertleştirilmiş yüzeylerde  en düşük seviyede gerçekleşir.

 

 

 

 

Adezif Aşınma:

 

Tahribat miktarı en yüksek olan aşınma çeşididir. Makine elemenlarının yüzeylerinin %100 pürüzsüz olması mümkün olmadığından yüzeyler birbirlerine tam olarak temas etmez. Bundan dolayı sistem kullanılamaz hale gelebilmektedir.Adezyon en çok homojen yapılı metallerde görülür. Bununla birlikte farklı türde ve yumşak vehomojen olmayan metallerde adezyon en az görülür.

 

Korozyon Aşınması:

 

Mekanik etkiler ve çevre etkilerinin birleşmesiyle oluşan aşınma türüdür. Eğer sürtünen yüzeylerde meydana gelen korozyon malzemeyi parçacıklar halinde koparırsa şiddetli aşınma oluşur.

 

Yüzey Yorulması:

 

Birbirinin üzerinde yuvarlanan parçalarda görülür. Birbiriyle irtibat halinde olan yüzeylerde plastik şekil değiştirme ve pekleşme oluşur. Malzemenin sünekliği azalması nedeniyle yük binmesi sonucu çatlamalar oluşabilir. Yüzey yorulmasının engellenmesi için yüzeylerin sertleştirilmesi ve parlatılması bir gerekir.

 

Yorum Yaz